DOI: 10.33547/zlocka2025/6
Wnioski końcowe / Final remarks
by Wojciech Rajpold 
1
1 – Muzeum Zamkowe w Sandomierzu, Polska
In: W. Rajpold (ed.), 2025. Materiały kultury złockiej ze zbiorów Muzeum Zamkowego w Sandomierzu / Materials of the Złota culture from the collection of the Castle Muzeum in Sandomierz, pp. 279-282. Pękowice – Sandomierz: Profil-Archeo.
Abstrakt: Ostatnia część monografii w skróconej formie przedstawia najważniejsze wnioski dotyczące materiałów kultury złockiej ze zbiorów Muzeum Zamkowego w Sandomierzu. Zwrócono uwagę na fakt, że choć w analizowanych zbiorach możliwe było uchwycenie wszystkich faz rozwoju kultury złockiej, to jednak najsilniej reprezentowane są jej najwcześniejsze etapy. Widoczne jest to przede wszystkim w materiałach ceramicznych, wykazujących cechy archaiczne oraz analogie do kultury amfor kulistych. Materiały związane z kulturą ceramiki sznurowej są obecne, jednak w zdecydowanie mniejszym zakresie. Wskazano ponadto, że wyniki datowań radiowęglowych stanowią podstawę do zakwestionowania przynależności dwóch grobów do kultury złockiej. W odniesieniu do analiz izotopowych podkreślono pozamiejscowe pochodzenie kobiet, co interpretuje się jako przesłankę patrylokalnego charakteru tej społeczności. Analizy izotopów węgla i azotu wskazały na dobry stan odżywienia badanej populacji oraz dietę bogatą w białko zwierzęce, przy jednoczesnym braku istotnych różnic między płciami. Podsumowano także wyniki badań aDNA, wskazując na genetyczne pokrewieństwo społeczności kultury złockiej z populacjami kultury amfor kulistych, przy jednoczesnej obecności osobników związanych z kulturą ceramiki sznurowej. Zasugerowano również większe zróżnicowanie genetyczne kobiet. Oprócz syntetycznego ujęcia wyników zaproponowano dalsze kierunki badań, obejmujące rozszerzenie analiz zabytków krzemiennych i ceramicznych z innych zbiorów muzealnych oraz pogłębienie badań genetycznych w celu lepszego rozpoznania skali wymiany biologicznej.
Abstract: The final part of the monograph presents, in condensed form, the most important conclusions concerning materials of the Złota culture from the collections of the Castle Museum in Sandomierz. It is noted that although all phases of the Złota culture’s development are represented in the analysed assemblages, its earliest stages are most strongly attested. This is particularly evident in ceramic materials, which display archaic features and analogies with the Globular Amphora culture. Materials associated with the Corded Ware culture are present, but to a much lesser extent. It is further indicated that radiocarbon dating results provide grounds for questioning the attribution of two graves to the Złota culture. With regard to isotopic analyses, the non-local origin of women is emphasised and interpreted as evidence of a patrilocal social structure. Carbon and nitrogen isotope analyses point to good nutritional status and a diet rich in animal protein, with no significant differences between sexes. The results of aDNA analyses are also summarised, indicating genetic affinity between the Złota culture community and populations of the Globular Amphora culture, alongside the presence of individuals associated with the Corded Ware culture. Greater genetic diversity among women is also suggested. In addition to synthesising the results, further research directions are proposed, including the expansion of analyses of flint and ceramic artefacts from other museum collections and the intensification of genetic studies to better understand the scale of biological exchange.