DOI: 10.33547/PraceArch.70.03
Rudolf Jamka w latach okupacji
Rudolf Jamka during the occupation years
1 – Muzeum Archeologiczne w Krakowie, Polska
In: J. Chochorowski (ed.), 2024. Profesor Rudolf Jamka i utworzenie Instytutu Archeologii UJ, Prace Archeologiczne 70, pp. 173-197. Kraków: Institute of Archaeology, Jagiellonian University / Profil-Archeo.
Abstrakt: Rudolf Jamka, przed wojną asystent w Katedrze Archeologii Przedhistorycznej Uniwersytetu Jagiellońskiego, przetrwał okres okupacji zajmując się archeologią. Po wybuchu wojny, jeszcze w 1939 roku zgłosił się do Muzeum Archeologicznego Polskiej Akademii Umiejętności, a tam – oskarżony o rzekome ukrycie zabytków germańskich przesłuchiwany był przez oficerów SS. Uwolniony po przesłuchaniach, zajął się porządkowaniem biblioteki Zakładu Archeologii Przedhistorycznej UJ i – obecny w gmachu Collegium Novum 6 listopada 1939 roku – szczęśliwym zbiegiem okoliczności uniknął aresztowania podczas Sonderaktion Krakau. W obawie przed dalszymi represjami wobec pracowników naukowych wyjechał do Sosnowca. Do Krakowa wrócił w lutym 1941 roku. Wtedy też rozpoczął pracę jako urzędnik muzealny w polskim zespole w Landesmuseum für Vorgeschichte, czyli dawnym Muzeum Archeologicznym Polskiej Akademii Umiejętności. Został także zatrudniony w Sekcji Prehistorii Niemieckiego Instytutu Pracy Wschodniej (Institut für Deutsche Ostarbeit). W czasie wojny prowadził badania wykopaliskowe na kilku stanowiskach – w Turbi, w dawnym powiecie Tarnobrzeg, obecnie pow. Stalowa Wola, w Marcinkowicach, powiat Nowy Sącz, w Szaflarach, pow. Nowy Targ, w Bachórzu-Chodorówce, pow. Sanok, a także na terenie Krakowa. Zaangażowany był również w konspiracyjną działalność dydaktyczną. W ramach Tajnego Uniwersytetu Jagiellońskiego prowadził zajęcia z archeologii dla studentów prehistorii, historii sztuki i historii.
Abstract: Rudolf Jamka, before the war an assistant at the Chair of Prehistoric Archaeology of the Jagiellonian University, survived the occupation period by continuing to work in archaeology. After the outbreak of the war, already in 1939 he reported to the Archaeological Museum of the Polish Academy of Arts and Sciences, where – accused of allegedly hiding Germanic artefacts – he was interrogated by SS officers. Released after questioning, he began organizing the library of the Department of Prehistoric Archaeology of the Jagiellonian University and – being present in the Collegium Novum building on 6 November 1939 – by a fortunate coincidence avoided arrest during the Sonderaktion Krakau. Fearing further repressions against academic staff, he left for Sosnowiec. He returned to Kraków in February 1941. At that time, he began working as a museum official in the Polish team at the Landesmuseum für Vorgeschichte, formerly the Archaeological Museum of the Polish Academy of Arts and Sciences. He was also employed in the Prehistory Section of the German Institute for Eastern Work (Institut für Deutsche Ostarbeit). During the war, he conducted archaeological excavations at several sites—Turbia (former Tarnobrzeg District, now Stalowa Wola District), Marcinkowice (Nowy Sącz District), Szaflary (Nowy Targ District), Bachórz-Chodorówka (Sanok District), as well as within Kraków itself. He was also involved in underground teaching activities. As part of the Secret Jagiellonian University (Tajny Uniwersytet Jagielloński), he taught archaeology to students of prehistory, art history, and history.