Nekropolia katolików i protestantów. Cmentarz Świętej Trójcy w Zielonej Górze w świetle najnowszych badań
A Catholic and Protestant Necropolis. The Holy Trinity Cemetery in Zielona Góra in the light of the latest research
Redaktor/Edited by: Arkadiusz Michalak 
Wydawca/Publisher: Wydawnictwo Profil-Archeo, Muzeum Archeologiczne Środkowego Nadodrza
Opis/Physical description: oprawa miękka/softcover; format: 297×205 mm; liczba stron/pages: 207; place and year of publication/miejsce i rok wydania: Pękowice – Świdnica 2025
ISBN: 978-83-66579-42-2 (Profil-Archeo), 978-83-959409-4-1 (MAŚN)
Cena/Price: 0 zł (gratis do innych zakupów)
DOI: 10.33547/ZG2025
Książka prezentuje wyniki multidyscyplinarnych badań archeologicznych nad jednym z zielonogórskich, nieistniejących już, cmentarzy z epoki nowożytnej. Historia kościoła i cmentarza Świętej Trójcy ilustruje złożone procesy przemian religijnych, społecznych i przestrzennych, które miały miejsce w Zielonej Górze (zachodnia Polska) w tej epoce. Nieliczne źródła pisane i ikonograficzne wskazują, że obiekty takiej jako badany cmentarz stanowiły wspólną przestrzeń sakralno-społeczną, silnie uwarunkowaną rywalizacją konfesyjną. Początki nekropolii sięgają roku 1588, jednak relacja czasowa między jego powstaniem a budową kościoła pod tym samym wezwaniem pozostaje niejasna. Świątynia, znana zarówno jako kościół Świętej Trójcy, jak i jako Kościół Polski, pełniła rolę miejsca kultu dla wspólnoty luterańskiej, również dla wiernych posługujących się językiem polskim. Dzieje kolejnych duchownych opiekujących się przybytkiem ukazują bezpośredni wpływ wydarzeń polityczno-religijnych, takich jak wojna trzydziestoletnia i rekatolizacja, na funkcjonowanie parafii oraz cmentarza. W XVIII w. kościół praktycznie przestał być użytkowany, co doprowadziło do jego stopniowej degradacji, osiągającej apogeum w 1809 r., kiedy to został rozebrany. Cmentarz zachował swoją funkcję grzebalną, jednak decyzją władz z 1814 r. został ostatecznie zamknięty, a dwa lata później przejęty przez wspólnotę miejską. Na miejscu nekropolii w XIX w. powstał nowy plac publiczny, znany jako Nowy Rynek, obecnie nazywany placem Słowiańskim.
The book presents the results of multidisciplinary archaeological research on one of Zielona Góra’s (western Poland) early modern cemeteries, which no longer exists. The history of the Church and Cemetery of the Holy Trinity illustrates the complex religious, social, and spatial processes that shaped the city in the early modern periods. The limited written and iconographic sources, indicates that sites like this cemetery constituted a shared sacral and communal space, profoundly affected by confessional rivalry. The origins of the cemetery date to 1588, although the chronological relationship between its foundation
and the construction of the church remains unclear. The church, known both as the Church of the Holy Trinity and the Polish Church, served the Lutheran community, particularly worshippers using the Polish language. The careers of successive clergymen reflect the direct impact of political and religious upheavals, such as the Thirty Years’ War and the Counter-Reformation, on the functioning of the parish and cemetery. By the eighteenth century the church had largely fallen out of use, leading to progressive decline and eventual demolition in 1809. The cemetery retained its funerary function but was officially closed by the authorities in 1814 and transferred to the municipal community two years later. In the nineteenth century, a new public square (first called the New Market, today Słowiański Square) was established on the site.
DOI items: