Nekropolia katolików i protestantów. Wprowadzenie do problematyki
by Arkadiusz Michalak 
DOI: 10.33547/ZG2025.01
In: A. Michalak (ed.) 2025. Nekropolia katolików i protestantów. Cmentarz Świętej Trójcy w Zielonej Górze w świetle najnowszych badań, pp. 7–26. Pękowice – Świdnica: Profil-Archeo, Muzeum Archeologiczne Środkowego Nadodrza.
A Catholic and Protestant Necropolis. An Introduction. Archaeological and anthropological research conducted in the borderlands of Silesia, Greater Poland, Brandenburg, and Lusatia has made it possible to reconstruct the transformations of funerary practices from the late Middle Ages to the modern era. The analysis of 57 burial sites revealed both the unification of medieval burial customs and their transformation under the influence of the Reformation, urbanization, and demographic change. These shifts were reflected, among other aspects, in the relocation of cemeteries, social and economic disparities in access to burial places, and the emergence of new models of relations between Catholics and Protestants. Detailed osteological examinations of bone remains of more than 6,000 individuals demonstrated clear differences in life expectancy, health status, and diet, reflecting social stratification as well as a deterioration in living conditions during the transitional period. These findings highlight the necessity of further interdisciplinary bioarchaeological research, which will enable a deeper understanding of the social topography and biological condition of historical populations in the region.
Nekropolia katolików i protestantów. Wprowadzenie do problematyki. Badania archeologiczne i antropologiczne prowadzone na pograniczu Śląska, Wielkopolski, Brandenburgii i Łużyc pozwalają na odtworzenie przemian w obrządku pogrzebowym od późnego średniowiecza po epokę nowożytną. Analiza 57 stanowisk funeralnych wykazała zarówno unifikację średniowiecznych praktyk pogrzebowych, jak i ich transformację pod wpływem reformacji, urbanizacji oraz przemian demograficznych. Zmiany te przejawiały się m.in. w lokalizacji nekropolii, różnicach społecznych i ekonomicznych w dostępie do miejsc pochówku oraz w kształtowaniu się nowych modeli relacji między katolikami a protestantami. Szczegółowe badania osteologiczne szczątków ponad 6000 osób ukazały wyraźne różnice w długości życia, stanie zdrowia i diecie, odzwierciedlające zróżnicowanie społeczne i pogorszenie warunków bytowych w okresie przejściowym. Wyniki te dowodzą potrzeby dalszych interdyscyplinarnych badań bioarcheologicznych, które pozwolą lepiej zrozumieć topografię społeczną oraz kondycję biologiczną historycznych populacji regionu.