Między religijnością a codziennością. Zabytki metalowe z kontekstu funeralnego
by Arkadiusz Michalak 
DOI: 10.33547/ZG2025.05
In: A. Michalak (ed.) 2025. Nekropolia katolików i protestantów. Cmentarz Świętej Trójcy w Zielonej Górze w świetle najnowszych badań, pp. 103–119. Pękowice – Świdnica: Profil-Archeo, Muzeum Archeologiczne Środkowego Nadodrza.
Between religion and everyday life. Metal artefacts from the funeral context. This chapter presents an analysis of metal artefacts uncovered at the site of the former Holy Trinity Cemetery in Zielona Góra, comprising elements associated with coffin construction, devotional objects, clothing accessories, and other items of everyday use. Particular attention is devoted to nails, which were classified typologically according to H. Augustyniak, as well as to coffin handles, screws, and buckles, with an emphasis on their function, chronology, and comparison with analogous finds from Poland and Germany. Devotional objects, including crosses, medallions, and small reliquaries are discussed with consideration given to their possible religious, symbolic, and social significance. Comparative analysis has made it possible to reconstruct coffin-making techniques and funerary customs in the Zielona Góra area from the late 16th to the early 19th century. The research findings constitute a significant contribution to the funerary archaeology of the region and provide a broader perspective on mortuary practices in early modern Central Europe.
Między religijnością a codziennością. Zabytki metalowe z kontekstu funeralnego. Rozdział prezentuje analizę metalowych artefaktów odkrytych na terenie dawnego cmentarza Świętej Trójcy w Zielonej Górze, obejmujących elementy związane z konstrukcją trumien, dewocjonalia, części stroju oraz inne przedmioty codziennego użytku. Szczególną uwagę poświęcono gwoździom, które poddano klasyfikacji typologicznej według systemu H. Augustyniaka, a także antabom, śrubom i sprzączkom, określając ich funkcję, chronologię i porównując z analogicznymi znaleziskami z Polski i Niemiec. W przypadku dewocjonaliów, w tym krzyżyków, medalików i relikwiarzyków, wskazano na ich możliwe konotacje religijne, symboliczne i społeczne. Analiza porównawcza pozwoliła na odtworzenie technologii wykonywania trumien oraz zwyczajów pogrzebowych na obszarze Zielonej Góry w okresie od końca XVI do początku XIX w. Wyniki badań stanowią istotny wkład w archeologię sepulkralną regionu i umożliwiają szersze spojrzenie na praktyki funeralne w nowożytnej Europie Środkowej.