DOI: 10.33547/zlocka2025/2
Metody badań – omówienie przyjętych w pracy metod analiz / Research methods – an overview of analytical methods used
by Michał Golubiński 
1, Agata Hałuszko 2, Piotr Mączyński 2, Wojciech Rajpold 3, Joanna Trąbska 4, Sławomira Pawełczyk 5, Fatima Pawełczyk 5, Barbara Bujalska 1, Martyna Molak 1, Danijela Popović 1, Mateusz Baca 1
1 – Uniwersytet Warszawski, Laboratorium Paleogenetyki i Genetyki Konserwatorskiej CNT; 2 – Uniwersytet Marii Curie-Skłodowskiej, Instytut Archeologii; 3 – Muzeum Zamkowe w Sandomierzu, Polska; 4 – Uniwersytet Rzeszowski, Instytut Archeologii; 5 – Politechnika Śląska, Gliwice, Polska
In: W. Rajpold (ed.), 2025. Materiały kultury złockiej ze zbiorów Muzeum Zamkowego w Sandomierzu / Materials of the Złota culture from the collection of the Castle Muzeum in Sandomierz, pp. 35-54. Pękowice – Sandomierz: Profil-Archeo.
Abstrakt: W rozdziale zaprezentowano metody badawcze zastosowane przy opracowywaniu materiałów kultury złockiej ze zbiorów Muzeum Zamkowego w Sandomierzu. Rozdział składa się z siedmiu części. Pierwsza z nich ma charakter wprowadzający i obejmuje ogólny zarys celów rozdziału. Kolejne podrozdziały poświęcono metodom statystycznym, analizom mikroskopowym zabytków krzemiennych i kościanych, analizom archeometrycznym ceramiki, badaniom antropologicznym, analizom izotopowym oraz badaniom DNA. Podrozdział dotyczący metod statystycznych zawiera krótką charakterystykę zastosowanych wykresów dendrogramowych, tablic korespondencji oraz analiz korelacji. Dwa następne podrozdziały koncentrują się na metodach wnioskowania dotyczących zabytków krzemiennych, kościanych i ceramicznych, opartych na badaniach mikroskopowych. Część poświęcona analizom antropologicznym omawia problematykę badań szczątków ludzkich pochodzących ze zbiorów Muzeum Zamkowego w Sandomierzu. Szczególnie rozbudowane są dwa ostatnie podrozdziały, dotyczące analiz izotopowych oraz badań aDNA. Analizy izotopowe koncentrowały się na oznaczeniu stężeń izotopów strontu, węgla i azotu. Izotopy strontu obecne w kościach i zębach umożliwiają określenie pochodzenia geograficznego badanych osobników, natomiast izotopy węgla i azotu dostarczają informacji na temat diety, w tym udziału białka zwierzęcego oraz składników roślinnych. Podrozdział poświęcony analizom genomowym przedstawia metody pracy z kopalnym DNA, a uzyskane wyniki stanowią jedne z kluczowych rezultatów niniejszej publikacji.
Abstract: This chapter presents the research methods used in the study of materials of the Złota culture from the collections of the Castle Museum in Sandomierz. The chapter consists of seven parts. The first is introductory and outlines the general aims of the chapter. Subsequent subsections are devoted to statistical methods, microscopic analyses of flint and bone artefacts, archaeometric analyses of ceramics, anthropological studies, isotopic analyses, and DNA research. The subsection on statistical methods includes a brief description of the applied dendrograms, correspondence tables, and correlation analyses. The next two subsections focus on inferential methods used in the study of flint, bone, and ceramic artefacts, based on microscopic examinations. The section devoted to anthropological analyses discusses research issues related to human remains from the collections of the Castle Museum in Sandomierz. The last two subsections, dealing with isotopic analyses and aDNA research, are particularly extensive. Isotopic analyses focused on determining the concentrations of strontium, carbon, and nitrogen isotopes. Strontium isotopes present in bones and teeth make it possible to determine the geographical origin of individuals, while carbon and nitrogen isotopes provide information on diet, including the proportion of animal protein and plant components. The subsection devoted to genomic analyses presents methods of working with ancient DNA, and the results obtained constitute some of the key outcomes of this publication.