Historia cmentarza Świętej Trójcy w świetle źródeł pisanych
by Małgorzata Konopnicka 
DOI: 10.33547/ZG2025.02
In: A. Michalak (ed.) 2025. Nekropolia katolików i protestantów. Cmentarz Świętej Trójcy w Zielonej Górze w świetle najnowszych badań, pp. 27–37. Pękowice – Świdnica: Profil-Archeo, Muzeum Archeologiczne Środkowego Nadodrza.
The History of the Holy Trinity Cemetery in the light of written sources. The establishment of the Holy Trinity Cemetery in Zielona Góra in 1588 was a direct response to the ongoing conflict between Lutherans and Calvinists in the town. Within its grounds stood a church of the same dedication, commonly referred to as the “Polish church” owing to the ethnicity of its congregation. The histories of both the cemetery and the church were shaped by a series of religious disputes lasting until the mid-18th century – from the initial strife between the two branches of Protestantism to the 17th-century confrontations between Lutherans and Catholics, the latter marked by a pronounced political dimension. The town’s incorporation into Prussian rule brought an end to open confessional hostilities, yet it did not alter the symbolic place occupied by the cemetery and church within the urban landscape. Over time, the emergence of new structures in the city gradually diminished the prestige of these earlier landmarks.
Historia cmentarza Świętej Trójcy w świetle źródeł pisanych. Powstanie cmentarza Świętej Trójcy w Zielonej Górze w 1588 r. było bezpośrednią odpowiedzią na toczącą się w mieście walkę między luteranami a kalwinami. Na jego terenie funkcjonował również kościół pod tym samym wezwaniem, z racji przeznaczenia nazywany kościołem polskim. Historię obu obiektów zdominowały walki i spory wyznaniowe toczące się do połowy XVIII wieku – od wspomnianej walki pomiędzy dwoma odłamami protestantyzmu, po noszącą silny rys polityczny w XVII w. walkę między luteranami a katolikami. Przejście miasta pod panowanie pruskie zakończyło waśnie religijne, jednak nie wpłynęło na zmianę znaczenia cmentarza i kościoła w przestrzeni miasta, w którym zaczęły się pojawiać inne obiekty, z czasem osłabiające prestiż tych wcześniejszych.